ifc-ruhsat

Yapı ruhsatı IFC modelini yönetmeliğe göre kontrol eder. Türkiye'de 1 Eylül 2027'de yürürlüğe giren Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 5.8.2026, sayı 33331) her ruhsat projesinin IFC modelini 241 sayfalık eklere uydurmayı ve her teslimde EK-9 Model Kalite Kontrol Formu düzenlemeyi zorunlu kılıyor. Bu araç o ekleri makine kuralına çevirir: modeli okur, eksikleri madde numarasıyla söyler, EK-9 formunu doldurur. Komut satırından ya da Claude / Cursor gibi istemcilerden (MCP) kullanılır; yazılımdan bağımsızdır — Revit, Archicad, Allplan, Bonsai, hepsi IFC verir.

Otomatik ön kontroldür. Yönetmeliğin bazı satırları (LOD, mahal geometrisi, PDF–IFC uyumu) makinece denetlenemez; araç bunları "elle" diye açıkça bırakır, uygun saymaz. Nihai değerlendirme proje müellifi ile ilgili idareye aittir; bu araç hukuki görüş değildir.

Code

uvx ifc-ruhsat kontrol 123456_00_MM_GNEL_MD_BIM_000_01_000.ifc

Code

ornekler\hatali_ornek.ifc — IFC4X3
10 hata, 3 uyarı, 8 elle kontrol, 7 bilgi

X [m.11, EK-5 5.5 ve Tablo 5.3 · EK-9 m.5] 1 varlığın adı şablona uymuyor. Beklenen: iki harf disiplin,
  üç harf kategori kodu ve açıklama, orta tire ile (örn. MM-DVR-dis_20cm) …
    3U9N2MO4vDDA4Hfy2J54b4
X [EK-7 Tablo 7.6 · EK-9 m.6] IfcProjectedCRS.Name 'EPSG:3857'; TUREF 3° dilimlerinden biri olmalı:
  EPSG:5253 … EPSG:5259.
X [EK-6 Tablo 6.66 · EK-9 m.9] IfcWall: Pset_WallCommon.FireRating (Yangın Dayanım Sınıfı) 1 varlıkta yok ya da boş.
    3U9N2MO4vDDA4Hfy2J54b4
X [EK-6 6.1.3 · EK-9 m.17] 1 varlık IfcProxy/IfcBuildingElementProxy ile modellenmiş; yönetmelik vekil sınıfa izin vermez …
? [EK-9 madde 7] Gelişim seviyesi (LOD 300) geometrinin ayrıntısına bakılarak elle değerlendirilir.

Tam örnek: ornekler/hatali_ornek.EK-9.md — 21 satırlık EK-9 formu, her satırda Evet / Hayır / Kısmen / Elle ve dayanağı.

Kurulum

Python 3.10+ yeterli. uv varsa kurulum gerekmez, uvx ifc-ruhsat … yeter. Kalıcı kurulum:

Terminal

pip install ifc-ruhsat

Komutlar

Komut	Ne yapar
`ifc-ruhsat kontrol model.ifc`	Bütün kuralları çalıştırır; hata varsa çıkış kodu 1 (CI'da kullanılabilir). `--json` makine çıktısı, `--ek9 form.md` EK-9 formunu dosyaya yazar, `--disiplin ST` EK-2 disiplin kodu
`ifc-ruhsat ek9 model.ifc`	EK-9 Model Kalite Kontrol Formu (Tablo 9.1), Markdown
`ifc-ruhsat ozet model.ifc`	Şema, üreten yazılım, proje/saha/bina/katlar, sınıf sayıları
`ifc-ruhsat ids`	EK-6 ve EK-7'yi buildingSMART IDS dosyası olarak yazar (`ids/`) — Solibri, BIMcollab Zoom, usBIM.IDS, ifctester okur
`ifc-ruhsat mcp [--http] [--host H] [--port P]`	MCP sunucusu (stdio; `--http` ile streamable HTTP)

MCP ile kullanım

Claude Desktop, Claude Code, Cursor ve MCP konuşan her istemci:

config.json

{
  "mcpServers": {
    "ifc-ruhsat": { "command": "uvx", "args": ["ifc-ruhsat", "mcp"] }
  }
}

Sonra asistanınıza sorun: "C:\proje\A_blok.ifc yönetmeliğe uyuyor mu, EK-9 formunu çıkar", "IfcSlab için hangi özellikler zorunlu?", "Kolonlarda neden hata var, hangi maddeye göre?"

Araç	Ne yapar
`yonetmelik_kontrolu`	Modeli denetler; her bulgu seviye, madde, EK-9 satırı ve GlobalId listesiyle
`ek9_formu`	EK-9 formunu Markdown üretir
`model_ozeti`	Şema, yazılım, iskelet, sınıf sayıları
`ek5_siniflar`	Zorunlu / isteğe bağlı IFC sınıfları, Türkçe adları ve kategori kodları
`ek6_gerekenler`	Bir sınıf için zorunlu öznitelik ve özellik setleri (EK-6 / EK-7)
`yonetmelik_bilgisi`	Dayanak, kademeli takvim, veri kaynakları

Model araçları (model_ozeti, yonetmelik_kontrolu, ek9_formu) dosyayı dosya (yol) ya da ifc_metni (IFC metni, + dosya_adi) ile alır. Bütün araçlar salt okurdur ve MCP ek açıklamalarını (readOnlyHint, destructiveHint: false, idempotentHint, openWorldHint: false) taşır; her aracın açıklamasında ne zaman kullanılacağı, girdi örnekleri ve dönüş biçimi yazar.

Sunucu yalnızca verilen dosyayı okur; ağa hiçbir şey göndermez, kalıcı bir şey yazmaz. Cline gibi ajanlar kurulumu llms-install.md ile kendi başına yapabilir.

Uzak sunucu (Docker)

ifc-ruhsat mcp --http sunucuyu streamable HTTP ile http://<host>:8080/mcp adresinde açar (durumsuz; birden çok kopya yük dengeleyici arkasında çalışır). Hazır imaj her v* sürümünde yayımlanır:

Terminal

docker run --rm -p 8080:8080 -e IFC_RUHSAT_API_KEY=gizli ghcr.io/berkantacun/ifc-ruhsat

Ortam değişkeni	Varsayılan	Anlamı
`IFC_RUHSAT_HOST`	`0.0.0.0`	Dinlenecek adres (Azure Container Apps IPv6 desteklemediği için IPv4)
`IFC_RUHSAT_PORT`	`8080`	Port
`IFC_RUHSAT_API_KEY`	—	Verilirse her istekte `X-API-Key` başlığı bu değere eşit olmalı, yoksa 401

İstemci tarafı:

config.json

{
  "mcpServers": {
    "ifc-ruhsat": {
      "type": "http",
      "url": "https://sunucu.example.com/mcp",
      "headers": { "X-API-Key": "gizli" }
    }
  }
}

Uzak modda dosya parametresi güvenlik gereği kapalıdır: sunucu kendi diskinden hiçbir yol okumaz, verilirse araç uzak-dosya-kapali hatası döner. Modeli ifc_metni ile gönderin (sunucu onu geçici bir klasörde açar, iş bitince siler). İmaj Python 3.12 slim üzerinde, root olmayan kullanıcıyla (uid 10001) çalışır. Anahtar yalnız basit bir paylaşımlı sırdır; sunucuyu internete açarken TLS sonlandıran bir ters vekil (Container Apps ingress gibi) arkasında çalıştırın.

Ne denetleniyor

EK-9 satırı	Kontrol	Durum
2 Proje bilgileri	IfcProject, IfcPerson, IfcOrganization, IfcPersonAndOrganization öznitelikleri (EK-7 Tablo 7.1–7.5)	otomatik
3 Dosya/proje adı	EK-2 Tablo 2.1 dokuz alan; IfcProject.Name	otomatik (alt disiplin/dosya türü kodları listeyle karşılaştırılmıyor)
4 Mahal no/ismi	IfcSpace.Name `Kat_Bölüm_SıraNo` (EK-3 Tablo 3.1, kat kodları EK-2 Tablo 2.14), LongName dolu	otomatik
5 Varlık adları	`Disiplin-Kategori-Açıklama`; disiplin EK-2, kategori kodu EK-5 ve sınıfla uyumu	otomatik
6 Koordinat	IfcProjectedCRS (EPSG:5253–5259, datum, zon, birim) + IfcMapConversion (EK-7 Tablo 7.6–7.7)	otomatik
7 LOD 300	—	elle
8 / 17 Sınıflar	EK-5 zorunlu + isteğe bağlı liste; IfcProxy / IfcBuildingElementProxy yasak; üst sınıf yerine alt sınıf	otomatik + elle (anlam)
9 / 20 Öznitelik ve özellikler	EK-6'nın 68 zorunlu sınıf tablosunun tamamı: Name, Tag, malzeme (Ad_Dayanım), IfcSystem bağı, katman, Pset_/Qto_/TREpys_ özellikleri, veri tipi, izinli değerler; yanlış sette bulunan özellik ayrıca	otomatik
10 Emsal	IfcSpatialZone alanları EmsalDurumu'na (DAHIL/HARIC/DIGER) göre toplanır, KAKS × parsel alanıyla karşılaştırılır	kısmen (pafta tablosuyla karşılaştırma elle)
11 İskelet	Proje, Saha, Bina, ≥1 Kat; tek IfcProject	otomatik
12 Mahal var mı	mimari disiplinde IfcSpace	otomatik
13–14 Mahal geometrisi	her mahalin hacimli 3B gövdesi var; aynı kattaki mahallerin sınır kutuları %10'dan fazla örtüşmüyor	otomatik (kutu tabanlı, kaba)
15 Kata bağlılık ve kot	her eleman bir kata bağlı; gövdesi katın kotu ile üst katın kotu arasında (±1,5 m)	otomatik
16 Yinelenen	tekrar eden GlobalId; aynı sınıf+ad+yerleşim	otomatik
18 IFC sürümü	IFC4X3, `.ifc` uzantısı	otomatik
19 Ön Tanımlı Tip	boş / NOTDEFINED; USERDEFINED ise ObjectType	otomatik
1, 21	dosya boyutu sınırı yayımlanmadı; PDF–IFC uyumu	elle

EK-6'nın 68 zorunlu sınıf tablosunun tamamı nihai Resmî Gazete ekinden sayfa sayfa okunup kodlandı; her öznitelik IFC 4.3 şemasına, her özellik buildingSMART'ın resmî Pset şablonlarına karşı testle doğrulanır. Hangi tablonun hangi sayfadan geldiği: KAYNAKLAR.md. Geometri kontrolleri (mahal gövdesi, örtüşme, kot) sınır kutusu tabanlıdır — hızlı ve kaba; L biçimli mahallerde yanlış alarm verebilir, bunu bulgu metni de söyler.

Gerçek modellerde ne çıkıyor

Halka açık üç modelde, hiçbir şey değiştirmeden (bu modeller yönetmelik yokken yapıldı; sonuç "hazırlık ne kadar" sorusunun cevabıdır):

Model	Şema	Süre	Hata / uyarı	Öne çıkanlar
buildingSMART resmî IFC 4.3 örneği, Building-Architecture.ifc (SketchUp, 21 varlık)	IFC4X3	< 1 s	32 / 5	Koordinat sistemi EPSG:32760 (Türkiye dilimi değil); 2 vekil sınıf; mahal numaraları ve `TREpys_` setleri yok; Pset_BuildingCommon boş
Revit 2021 konut, Ifc4_Revit_ARC.ifc (13 MB, 522 varlık)	IFC4	1,7 s	47 / 12	IFC 4.3 değil; 66 IfcBuildingElementProxy; 511 varlık adı şablon dışı; 47 duvarda FireRating yok; IfcPlate (44 giydirme cephe paneli) yönetmelik listesinde yok; hiç IfcSpace yok; koordinat sistemi yok
IfcOpenShell örnek evi, Ifc4_SampleHouse.ifc (2 MB)	IFC4	< 1 s	40 / 9	IFC4; IfcWallStandardCase (4.3'te kaldırıldı); malzeme adları `Ad_Dayanım` biçiminde değil; 28 elemanda Ön Tanımlı Tip yok

Ders: bugünkü tipik bir Revit çıktısı ile yönetmeliğin istediği dosya arasındaki fark büyük ama sayılabilir — IFC 4.3'e geçiş, vekil sınıfların sınıflandırılması, isimlendirme şablonu, yangın/kullanım özellikleri ve Türkiye'ye özel parsel/emsal setleri. Araç bu listeyi GlobalId'leriyle veriyor. Bir de yönetmeliğin kendi boşluğu görünüyor: Revit'in giydirme cephe panellerini attığı IfcPlate EK-5'in iki listesinde de yok (KAYNAKLAR.md).

Yönetmelik ne diyor, kısaca

Ruhsat eki projeler BIM tabanlı hazırlanır, IFC 4.3 (TS EN ISO 16739-1) teslim edilir; 2B paftalar modelden üretilip PDF/A verilir (m.4, m.9).
Varlıklar EK-5'teki sınıflarla, Disiplin-KategoriKodu-Açıklama adıyla modellenir (m.11, EK-5); vekil sınıf yasak (EK-6 6.1.3).
Her sınıf için EK-6'daki öznitelik ve özellik setleri, projeler için EK-7 (Türkiye'ye özel TREpys_ setleri dahil) doldurulur (m.12–13).
Model LOD 300'dür (EK-8); her teslimde EK-9 formu düzenlenir (m.15).
Takvim (Geçici m.1): yürürlük 1.9.2027; IFC teslimi 1.9.2029'dan itibaren büyükşehirlerdeki >10.000 m² projelerle başlar, 1.9.2032'de bütün binalar, 1.9.2033'te konut dışı.

Metin: Resmî Gazete 20260805-2 · Ekler (241 s.): 20260805-2-1.pdf

Kendi kurallarınız

Yönetmelik verisi src/ifc_ruhsat/ekler/*.json içinde, her dosya kaynağını kendi kaynak alanında söyler. Bir EK-6 tablosu eklemek: ilgili Resmî Gazete sayfasını okuyup ek6_ozellikler.json'a satırı ve sayfa numarasını yazın, testleri çalıştırın. Kural eklemek: src/ifc_ruhsat/kurallar/ altına kontrol(baglam) -> list[Bulgu] imzasıyla bir modül, kontrol.py'daki MODULLER'e bir satır. Her bulgu bir maddeye ve bir EK-9 satırına bağlanmak zorundadır; dayanağı olmayan kural eklenmez.

Code

uv sync && uv run pytest && uv run ruff check .

English

ifc-ruhsat checks an IFC model against Türkiye's building-permit BIM regulation (Official Gazette 5 Aug 2026, no. 33331; in force 1 Sep 2027; IFC delivery phased in from Sep 2029). It encodes the regulation's annexes — mandatory IFC 4.3 classes and 3-letter category codes (Annex 5), per-class attribute and property-set requirements including the Turkish TREpys_ sets (Annex 6), project/person/organisation and TUREF coordinate requirements (Annex 7) — and fills in the 21-row model quality-control form (Annex 9). Findings cite the article and annex table and list GlobalIds. Vendor-neutral (IfcOpenShell), usable as a CLI, as an MCP server for Claude/Cursor, and as buildingSMART IDS files for Solibri/BIMcollab/usBIM. It is an automated pre-check, not legal advice; rows that cannot be verified by machine are reported as manual, never as passed.

Lisans

MIT. Yönetmelik metni ve ekleri kamu belgesidir; buradaki JSON dosyaları o eklerin makine biçimidir, hangi sayfadan alındığı her birinde yazılıdır.

mcp-name: io.github.BerkantACUN/ifc-ruhsat